محمد مهدى ملايرى
315
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
محلّ شيخ سعد و با در نظر گرفتن نسبت آن به مجراى قديم دجله مىتوان دريافت كه اين محل از محل مبارك قديم زياد دور نيست . تسوى بادراياى قديم شامل منطقهاى مىشده كه « بدره » كنونى و منطقه « زرباطيه » و « حصان » كنونى هم كه از « كلال بدره » مشروب مىشود جزء آن بوده است . تسوى بادرايا از قديم تا امروز به نيكويى خرما و به خصوص تمر قسب خشك معروف بوده . ياقوت بادرايا را چنين توصيف كرده : « تسويى است در نهروان و آن شهركى است نزديك باكسايا ميان بندنيجين و نواحى واسط و از آنجا است تمر قسب خشك در نهايت خوبى و خشكى . و گفته مىشود كه اين بادرايا نخستين روستايى است كه از آنجا هيزم براى آتش ابراهيم جمع كردند » « 1 » . و تسوى باكسايا هم در منطقه « بكسايه » فعلى كه از « نهروادى » مشروب مىشود قرار داشته . اين نهر از كوههاى ايران سرچشمه مىگيرد و پس از آبيارى بكسايه در نقطهاى كه در حدود 15 كيلومتر شمال قريه شيخ سعد كنونى است به دجله مىريزد و اين نهر در مصب خود به نام « الچباب » خوانده مىشود . به گفته ابن خردادبه دو تسوى بادرايا و باكسايا روى هم داراى هفت روستا و دويست و هفت خرمن جا بودهاند و خراج آنها در سياههء او و قدامه هردو چهار هزار و هفتصد كر گندم و پنج هزار كر جو و سيصد و سى هزار درهم نقد بوده است « 2 » .
--> ( 1 ) . معجم البلدان ، ج 1 ، ص 459 . ( 2 ) . ابن خردادبه ، المسالك . . . ص 14 ، و قدامة ، نبذ من كتاب الخراج ، المسالك . . . ص 239 .